previous arrow
next arrow
Slider
previous arrow
next arrow
Slider

سمینار…

  Seminar

تحلیل آماری…

Statistical Analysis

شبیه سازی…

Simulation

مستند سازی و چاپ کتاب…

Documentation and Book Publishing

توصیه نامه…

Recommendations

ویزای تحصیلی…

ائ udent Visa

فهرست مطالب سمینار

فهرست مطالب مستند سازی و چاپ کتاب

فهرست مطالب تحلیل آماری

فهرست مطالب توصیه نامه

فهرست مطالب شبیه سازی

فهرست مطالب ویزای تحصیلی

راهنمای تدوین و نگارش پایان نامه تحصیلی

مقدمه

دانشجوی گرامی

اینک که به یاری خداوند متعال با گذراندن مراحل آموزشی قصد تدوین و نگارش پایان نامه تحصیلی خود را دارید به شما توصیه می شود، مطالب این راهنما را به دقت مطالعه فرمایید. این راهنما به شیوه ساده ای نگاشته شده و می تواند شما را تا رسیدن به یک پایان نامه کامل همراهی کند.

پایان نامه به عنوان بخشی از فعالیت های لازم برای اخذ درجه در رشته و مقطع تحصیلی مربوطه می باشد، که شامل شناسایی، طرح مسئله علمی، بیان فرضیه، هدف، روش تحقیق، مراحل تحقیق، بحث و نتیجه گیری است، لذا بایستی به طور منطقی و علمی نگاشته شود.

یکی از دلایل تهیه این راهنما ایجاد هماهنگی از نظر شکل ظاهری، نحوه تایپ، صحافی و صفحه پردازی پایان نامه تحصیلی دانشجویان دوره تکمیلی است، به نحوی که شیوه های تدوین پایان نامه در رشته های مختلف دچار تشتت نشود و تا حد امکان استقلال علمی رشته ها نیز حفظ گردد. لازم است دانشجویان پایان نامه خود را به زبان فارسی تنظیم کنند. پایان نامه ای که از استانداردهای تعیین شده، برخوردار نباشد مورد قبول دانشگاه قرار نخواهد گرفت.

 

فصل اول: تنظیم مطالب پایان نامه

الف) صفحات مقدماتی

-       روی جلد

صفحه روی جلد، به ترتیب در سمت راست به زبان فارسی و در سمت چپ به زبان انگلیسی در دو طرف پایان نامه قرار می گیرد و شامل آرم دانشگاه شیراز، نام و نام خانوادگی استاد راهنما و نویسنده و تاریخ تهیه پایان نامه می باشد. به نمونه آورده شده در صفحات 27 و 38 مراجعه شود.

-       صفحه سفید

بعد از جلد و هم چنین در آخر پایان نامه قبل از جلد صفحه سفید قرار می گیرد.

-       صفحه بسم ا...

این صفحه بعد از صفحه سفید قرار می گیرد و بایستی به شکل ساده و مشخص صفحه آرایی شود، از به کار بردن هرگونه کادر و تزئین در این صفحه خودداری شود.

-       صفحه تاییدیه اعضاء کمیته

این صفحه بیانگر کلیات پایان نامه است و توسط اعضا کمیته امضاء می شود برای آگاهی بیشتر به نمونه ای که در صفحه 29 آورده شده مراجعه شود.

-       صفحه تقدیم

این صفحه اختیاری است و اختصاص به ذکر نام فرد یا افرادی دارد که پایان نامه به ایشان تقدیم می شود. اگر چه متن این صفحه به سلیقه شخصی بستگی دارد، اما با توجه به شئونات ملی و فرهنگ اسلامی کشور بایستی متن آن مورد تایید تحصیلات تکمیلی دانشگاه نیز باشد.

-       صفحه سپاس گزاری

در این صفحه از افرادی که در انجام پایان نامه به نحو موثری همکاری نموده اند سپاس گزاری می شود. عنوان این صفحه به فاصله 3 سطر از لبه کادر به صورت وسط چین نوشته شده و متن اصلی به فاصله دو سطر در زیر آن نوشته می شود برای آگاهی بیشتر به نمونه آورده شده در صفحه 30 مراجعه نمایید.

-       صفحه چکیده

چکیده حداکثر در یک صفحه، شامل خلاصه ای از مسئله تحقیق، روش تحقیق، ابزار، مواد، نتایج حاصله و پیشنهادهای احتمالی است، در ضمن چکیده بایستی مختصر و مفید باشد. متن صفحه چکیده با فونت (قلم) نازنین (12) و فاصله سطرها (5/0) واحد نگارش می شود. برای آگاهی بیشتر به نمونه آورده شده در صفحه 31 مراجعه شود.

-       صفحه فهرست مطالب

این صفحه شامل عناوین فصول و فهرست رئوس کلیه مطالب مندرج در متن پایان نامه می باشد، که به ترتیب با عنوان و شماره صفحه همراه است.

  • تذکر1: صفحاتی که قبل از صفحه فهرست مطالب می آید دراین صفحه ذکر نمی شود.
  • تذکر2: چنانچه فهرستی بیش از یک صفحه باشد، در صفحات بعدی، سرستون ها با فاصله 4 سانتی متر از بالای صفحه تایپ می شود. برای آگاهی بیشتر به نمونه آورده شده در صفحه 32 مراجعه شود.

-       صفحه فهرست جداول

این صفحه شامل، عنوان، شماره و صفحه جدول های موجود در متن می باشد. برای آگاهی بیشتر به نمونه آورده شده در صفحه 33 مراجعه شود.

-       صفحه فهرست شکل ها و تصاویر

این صفحه شامل فهرست کلیه ی: تصاویر، نمودارها و عکس های موجود در متن است، که همگی تحت شکل آورده می شود. به نمونه آورده شده در صفحه 34 مراجعه شود.

-       فهرست نشانه های اختصاری

در صورت لزوم و با توجه به متن پایان نامه، جهت اطلاع خوانندگان، فهرستی از علائم اختصاری همراه با معادل آن ها تهیه می گردد. توجه شود که در متن پایان نامه در مرتبه اول از واژگان اصلی و پس از آن علائم اختصاری استفاده می شود. به نمونه آورده شده در صفحه 35 مراجعه شود.

ب) متن اصلی پایان نامه

همان طور که اشاره شد متن پایان نامه معمولا با فصلی تحت عنوان مقدمه شروع شده و با ارائه فهرست منابع و پیوست ها پایان می پذیرد.

تذکر: اولین صفحه شماره دار پایان نامه صفحه مقدمه است، صفحات قبل از مقدمه با حروف الفبا شماره گذاری می شوند و شماره صفحات در پایین صفحه به صورت وسط چین، به فاصله 2 سانتی متر از لبه پایینی کاغذ نوشته می شود. (توجه شود اگر چه شمارش صفحات مقدماتی از جلد شروع می شود اما صفحه روی جلد و صفحه سفید و صفحه بسم ا.. شماره گذاری نمی شوند و شماره گذاری صفحات مقدماتی از صفحه عنوان با حرف (ت) شروع می گردد).

قابل ذکر است، که هر فصل تنها یک عنوان اصلی دارد که به فاصله سه سانتی متر از کادر بالایی در وسط صفحه ظاهر می شود. ضمنا هر فصل، شماری عناوین فرعی دارد، که اولین عنوان فرعی به فاصله دو سطر از عنوان اصلی و در منتهی الیه سمت راست کادر قرار می گیرد. پس از آن متن فصل به فاصله یک سطر شروع می شود. عناوین فرعی همواره به فاصله دو سطر از قسمت قبلی نگاشته می شود. برای آگاهی بیشتر به نمونه آورده شده در صفحه 36 و 37 مراجعه شود.

تذکر: لازم است عنوان اصلی با فونت 18 و عنوان فرعی با فونت 16 نازنین تایپ شود.

1- مقدمه

مقدمه اولین فصل متن اصلی پایان نامه می باشد و هدف از آن آشنایی خواننده با موضوع مورد تحقیق است، مطالب مندرج در مقدمه باید به نحوی باشد که با جملات بسیار ساده اهمیت مساله مورد تحقیق، محدودیت های تحقیق، چهارچوب نظری را مشخص نموده و با روش منطقی و هدف دار خواننده را به سوی موضوع مورد تحقیق هدایت نماید، ارائه تعریف واژه ها، متغیرها و بعضی دیگر از توضیحات در متن مقدمه باعث جذابیت آن خواهد شد.

2- مروری بر تحقیقات انجام شده

در این فصل نویسنده نسبت به ارائه و بحث پیرامون نظرات محققینی که در پایان نامه مورد استفاده قرار گرفته است اقدام می نماید، این قسمت بایستی حتی الامکان به طور خلاصه و حاوی مطالب کلی باشد. ضمنا ذکر نام نویسنده مورد نظر و سال تحقیق او نیز در متن ضروری است. توجه شود منظور از ارائه این فصل صرفا به نقل قول از مراجع و منابع مختلف نیست، بلکه باید همراه با خلاصه ای از این نظرات و بحث کلی باشد، به نحوی که خواننده را ارضا نماید.

3- روش انجام کار (آزمایشات، مدل سازی و روش حل معادلات...)

در این فصل، روش انجام آزمایشات، مدل سازی، حل معادلات و... مورد بحث قرار می گیرد و محقق روش های جمع آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آن ها را گزارش می کند. توجه شود که قسمت اعظم گزارش تحقیقی شما در این قسمت قرار می گیرد.

4- نتایج، بحث و پیشنهادها

در این فصل نتایج کلی حاصل از تحقیق توضیح داده می شود، این نتایج می تواند به صورت نمودار، جدول یا تصاویر نیز باشد. بحث در مورد نتایج بدست آمده و استنباط حاصله، پیشنهادها در زمینه موضوع برای پژوهشگران بعدی از جمله مواردی است که در این فصل ارائه می شود.

ج) فهرست منابع، نحوه ارجاع در متن و شیوه استفاده از منابع اینترنتی

در این قسمت نویسنده باید فهرستی از منابع و ارجاعات مورد استفاده در متن پایان نامه، مانند (کتاب، مقاله، مصاحبه و اینترنت) را به شرح زیر ارائه نماید.

 

نحوه ارجاع در متن

برای ارجاع در متن پایان نامه به ترتیب نام خانوادگی نویسنده، سال، صفحه (در صورت نیاز) آورده می شود.

فهرست منابع صفحه فهرست منابع در انتهای متن پایان نامه و قبل از پیوست ها، ارائه می شود. دانشجویان بایستی با استفاده از روش حروف الفبا به شرح زیر نسبت به تهیه فهرست منابع اقدام نمایند.

کتاب، به ترتیب

نام خانوادگی نویسنده (به دنبال آن کاما، قرار می گیرد)، نام یا حرف اول نام نویسنده، (در لاتین بعد از آن نقطه) سال انتشار اثر، در داخل پارنتز (بعد از پرانتز نقطه)، عنوان با فونت مورب (بعد از عنوان نقطه قرار می گیرد)، محل نشر و ناشر (بین محل نشر و ناشر دو نقطه قرار می گیرد).

نمونه های زیر را ملاحظه فرمایید:

طالقانی، محمد (1366). فرهنگ اصطلاحات حقوقی لاتینی. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.

Miner, J.B.(1992).Industrial Organization Of Psychology.New York:McGraw Hill,Inc.

 

مقاله، به ترتیب

نام خانوادگی نویسنده، نام یا حرف اول نام نویسنده، (در لاتین بعد از آن نقطه) سال انتشار اثر در داخل پرانتز (بعد از پرانتز نقطه)، عنوان (با فونت ساده و بین گیومه) (قبل از گیومه نقطه) عنوان مجله (با فونت ساده و خط زیر عنوان یا با فونت مورب در ضمن شماره جلد مجله و صفحات (در مورد مقاله ی سمینار این موارد لازم نیست)، در صورت لزوم محل نشر و ناشر (بین محل نشر و ناشر دو نقطه: و در پایان، نقطه قرار می گیرد).

نمونه های زیر را بنگرید:

حقیقت، بهروز(1372). "نظام انتقال یا جذب تکنولوژی"، ج 1، ص 16، در مجموعه مقالات دومین سمینار علم، تکنولوژی و توسعه، تهران: دانشگاه صنعتی امیر کبیر.

Low, B.K (1997).”Reliability analysis of rock Wedges. “Journal of Geotechnical and Geoenvironmental Eng., Vol. 123, No. 6,pp.498-505.

 

شیوه استناد به منابع اینترنتی:

در استناد به منابع اینترنتی بایستی مواردی از قبیل: مولف، یا پدید آورنده اثر، عنوان مدرک، عنوان مرکز یا سازمان انتشار دهنده، تاریخ انتشار و آدرس سایت گنجانده شود. در ضمن چون هر لحظه ممکن است نشانی یک سایت تغییر کند ضروری است، تاریخ مشاهده نیز قید شود. البته شیوه نامه های متعددی در ارتباط با استناد به منابع الکترونیکی تدوین شده مانند:

ضمنا برای استناد به منابع اینترنتی از قبیل کتاب و مجموعه مقالات طبق زیر عمل NLM, APA, MLA

شود.

 

کتاب و مجموعه مقالات:

نام و نام خانوادگی، نام مولف، عنوان کتاب، محل نشر: ناشر، تاریخ انتشار. تاریخ آخرین ویرایش (در صورت موجود بودن). { نوع رسانه}، <نشانی دسترسی>، {تاریخ مشاهده}.

Rijsberjen, C.J.Van. “Information Retrieval”. London: Butterworths. 1976. 17 Aug 1999. {online}.<http:www.dcs.gla.ac.uk/ ketih/preface.htm1>.{12 feb 2004}

 

 

فصل دوم: راهنمایی در مورد ترکیب ظاهری پایان نامه (امور فنی)

یک پایان نامه خوب باید دارای شکل و قطع مناسب و ظاهری آراسته باشد، نویسنده پایان نامه باید در مواردی از قبیل: املاء و انشاء صحیح کلمات، به کار بردن اصول و قواعد نگارش، ویرایش قبل از نگارش و ... توجه و دقت کافی مبذول دارد. اگر چه نگارش پایان نامه در هر نرم افزار فارسی نگار قابل چاپ است در عین حال دانشجویان بایستی از برنامه

یا فونت نازنین 14 برای تدوین پایان نامه استفاده کنند. Word xp یا word 2000

 

نوع کاغذ

اندازه رسمی کاغذ برای نگارش پایان نامه کاغذ 4A می باشد. دانشجویان می توانند متن کامل پایان نامه را قبل از تایپ بر روی کاغذ 4A و به همان ترتیبی که می خواهند نگارش نمایند و پس از اطمینان از اینکه مطابق با استانداردهای تعیین شده باشد، نسبت به تایپ آن اقدام کنند.

 

حاشیه صفحات

حواشی صفحات بایستی از سمت راست 4، سمت چپ و پایین هر کدام 3 سانتی متر باشد. این حاشیه ها در تمام صفحات پایان نامه فارسی ثابت است. فاصله سطرها در هر صفحه 1 واحد باشد و به این ترتیب در هر صفحه پایان نامه 30 تا 33 سطر می تواند قرار گیرد. برای اطلاع از نحوه تنظیم حواشی صفحات به نمونه آورده شده در صفحه 28 مراجعه شود.

 

شماره گذاری صفحات

صفحات مقدماتی باید با حروف الفبا و متن اصلی پایان نامه به صورت عددی شماره گذاری شود. شماره صفحات بایستی در وسط و پایین صفحه و به فاصله 2 سانتی متر از لبه پایین صفحه کاغذ قرار گیرد.

 

نحوه تنظیم روی جلد، صفحه تاییدیه اعضاء کمیته و صفحه چکیده به زبان انگلیسی

لازم است در آخر پایان نامه و بعد از صفحات فارسی و از چپ به راست به ترتیب روی جلد، صفحه سفید، صفحه تاییدیه اعضاء کمیته و چکیده پایان نامه به زبان انگلیسی قرار گیرد. در ضمن حاشیه صفحات، از سمت چپ 4 و از سمت راست، بالا و پایین 3 سانتی متر باشد و صفحه چکیده حداکثر در یک صفحه تایپ شود به نمونه های آورده شده در صفحات 38 و 39 و 40 مراجعه شود.

 

پیوست ها

نامه ها، نمونه ها و پرسشنامه ها، بررسی ها، مطالب مکمل، آمار و ارقام و غیره که به نحوی مورد استفاده قرار گرفته اند به صورت پیوست های جداگانه و در صورتی که دارای موضوع یا طبیعت مختلف باشند، دسته بندی شده و تحت عنوان پیوست یک، دو و... آورده می شوند. اگر در موقع نگارش متن رساله لازم باشد که به این پیوست ها اشاره یا مراجعه شود، درج شماره پیوست در داخل پرانتز الزامی است. آرایش صفحات پیوست ها همانند بقیه صفحات متن صورت می گیرد.

 

چند نکته تکمیلی

- اولین سطر هر بند (پاراگراف) با 5/0 سانتی متر تو رفتگی نسبت به کادر اصلی شروع می شود. بجز بند شروع هر عنوان اصلی یا فرعی.

- فاصله بین دو بند برابر فاصله معمولی بین دو سطر است.

- عنوان های فرعی از بند کادر اصلی بدون تو رفتگی شروع می شود.

- نقل قول طولانی (بیش از سه سطر)، با کادری که از هر دو طرف کادر اصلی به اندازه هشت حرف فاصله داشته باشد، تایپ می شود و فاصله سطرهای آن، نصف فاصله سطرهای معمولی خواهد بود و معمولا به صورت مورب مشخص می شوند.

- جدول ها و تصویرها در متن پایان نامه، هر کدام به طور جداگانه و به صورت مسلسل شماره گذاری می شوند.

- توصیه می شود شماره گذاری عنوان های فرعی با دو یا چند عدد صحیح که با خط تیره از هم جدا می شوند، صورت پذیرد.

- فاصله بالانویسی جدول تا سطر قبلی و زیر نویسی تصویر (شکل) تا سطر بعدی برابر 5/1 واحد در نظر گرفته می شود.

- جهت نمایش مراحل مختلف یک فرآیند یا آزمایش، شماره های مراحل در اول سطر درج شده، سپس یک خط تیره (-) و به دنبال آن متن درج می گردد.

 

ارائه پایان نامه به دانشگاه

اصول نگارش مطالب در پايان نامه

هر نوشته اي بايد اولاً دقيق باشد تا انديشه و پيام هاي نويسنده را به خوبي برساند و ثانياً براي خواننده روشن و رسا باشد تا به آساني بتواند آن را درك كند بنابراين نگارنده بايستي از طرفي ويژه گي هاي زبان خود را به خوبي بداند تا بتواند از آن به طور صحيحي بهره بگيرد و هم اين كه، به هنگام نوشتن مطلب، وضعيت خوانندگان آن را در نظر بگيرد.

نشانه گذاري در نويسندگي نيز اهميت فراوان دارد. نويسندگان در نوشته هاي خود از نشانه هایي براي تفكيك مطالب يا كمك به خواننده در درك و فهم بهتر جمله استفاده مي كنند. در پايان نـامـه نويسي نيز محقق براي رساتر كردن مطالب خود بايـــد از نشانـه ها هماننـد نوشته هاي ديگر استفاده نمايد.

نشانه هاي رايج و پذيرفته شده به قرار زير است:

(.)نقطه، اين نشانه معمولاً در موارد زير بكار مي رود:

1- در پايان جمله هاي بياني و امري قرار مي گيرد و ختم جمله را اعلام مي دارد.

2- پس از حروف مستقلي كه ابتداي چند كلمه يا صورت مخفف واژه ها است.

نمونه: د. ع. پ. ت (= دانشگاه علوم پزشكي تبريز).

(؟) علامت سؤال، اين نشانه در موارد زير به كار مي رود:

1- در پايان جمله هاي سؤالي مستقيم

2- براي نمايش مفهومي كه در آن شك و ترديد وجود دارد كه در اين مورد معمولاً آن را در داخل دو كمان يا پرانتز () قرار مي دهند.

نمونه: نظريه مركزيت خورشيد در منظومه شمسي براي اولين بار توسط گاليله (؟) مطرح شد.

3- در انتهايي عبارتي كه مفهوم پرسشي دارد و خود عبارت قسمتي از يك جمله مي باشد.

مثال: پايان نامه آقاي . تحت عنوان « آيا زنجبيل در استفراغ حاملگي مؤثر است؟ » در جلسه شوراي پژوهشي مطرح گرديد.

(!) علامت تعجب، علامت مذكور در انتهاي عباراتي كه نشانگر تعجب، هيجان يا تأكيد هستند مورد استفاده قرار مي گيرد.

(،) ويرگول، براي جدا نمودن كلمات يا قسمت هاي جمله بكار مي رود.

نمونه: از علايم كمبود ويتامين C مي توان به خون ريزي لثه ها، عدم ترميم زخم ها، كاهش مقاومت بدن در برابر بيماري ها و خستگي عضلاني اشاره كرد.

(؛) نقطه ويرگول يا جدایي نما، براي تفكيك دو جمله بيانـي كـوتاه كه ارتباط و پيونـد نزديكي با يكديـگردارند، مورد استـفاده قرار مي گيرد.

نمونه: از عوامل مؤثر در بروز عوارض، مدت زمان عمل جراحي بود؛ به طوري كه جراحي هاي طولاني تر، با عوارض بيشتري همراه بودند.

(:) دو نقطه، در اين موارد استفاده مي شود:

1- براي برشمردن و بيان كردن بخش هايي از يك كل يا تفضيل يك موضوع

مثال: علايم بيماري اسكلروز متعدد عبارتنداز:

2- قبل از نقل قول مستقيم

3- پس از خطاب يا عنوان نامهمثال: همكار گرامي:

4- پيش از مطلبي كه به عنوان تكرار يا توضيح مطلب قبل از آن مي باشد.

نمونه: كار محققين فوق به دو مطلب مهم اشاره مي كند:

5- بين رقم ساعت و رقم دقيقه

6- بين عنوان اصلي و عنوان فرعي كتاب، مقاله و

مثال: روش هاي تحقيق در علوم پزشكي: با تأكيد بر مسائل آماري

() سه نقطه، اين علامت در موارد زير استفاده قرار مي گردد:

  • به جاي يك يا چند كلمه حذف شده
  • به جاي واژه هایي مانند ”و غير”

(-) تيره كوتاه، دراين موارد استفاده مي شود:

1- براي تقطيع كلمات

2- براي نشان دادن نا تمامي كلمه اي كه در پايان يك سطر قرار گيرد و بقيه آن در سطر بعد نوشته شود.

3- براي پيوستن كلمه ها به منظور ايجاد مفهوم

مثال: مطالعه مذكور يك مطالعه توصيفي-مقطعي مي باشد.

4- در دو طرف جمله اي درون جمـله هاي ديگر استفاده مي شود به طوري كه نويسنـده توجه به مفهوم آن را ضروري مي پندارد اما به طور مستقيم به متن اصلي مرتبط نيست.

نمونه: از عوارض اين بيماري به نابينايي- كه در آمريكايي هاي آسيايي تبار بيشتر است- و آتروفي قشر مغز اشاره كرد.

( ) پرانتز، براي توضيح اضافي استفاده مي شود:

نمونه: محمد حسين طباطبايي (كه نبايد با علامه طباطبايي اشتباهش كنيم) به عنوان فيلسوف بزرگ سال هاي اخير شناخته مي شود.

محمد حسين فرهاد منش (مسئول مؤسسه تحقيقاتي مزبور در بين سال هاي 1372 تا 1374 ) بنيان گذار اصلي اين روش بود.

(« ») گيومه، در موارد ذيل استفاده مي شود:

1- در دو طرف جمله يا عبارتي كه عيناً از مرجعي نقل مي شود استفاده مي شود.

2- درآوردن عنوان سخنراني ها و مقاله ها و فصل هاي يك كتاب و براي مشخص كردن آن ها

نمونه: «در تأثير تربيت» باب هفتم گلستان سعدي است.

مثال: عنـوان اولين سخنراني كنگره، « تأثير نحوه احيا بر مرگ و مير نوزادان نيازمند احيا » مي باشد.

نكته اي كه در نقل قول پايان نامه بايد به آن توجه كرد اين است كه استفاده از نقل قول هاي بسيار طـولاني در پايان نامه از لحاظ ساختار نوشتاري چندان مناسب نيست. اما وجود نقل قول هایي به صورت مختصر و مفيد، مطلب و نوشته فرد راحتي جلوه مي دهد و نشانه اي از احاطه او بر موضوع مورد بحث است.

(/) مميز

- براي نشان دادن تاريخ هاي معادل در دو يا چند دستگاه گاه شماره؛ مانند: 1368ش/1989م.

[] قلاب/ كروشه، در اين موارد كاربرد دارد:

- براي نشان دادن اطلاعات افزوده به نقل قول، به منظور رفع ابهام يا تكميل ساخت نحوي جمله؛ مانند:

« او ]حسن[ نيز از جمله افرادي بود كه در جنگ شركت جست. »

« نبايد از آزادي ]گريخت و[ به اسارت تن داد. »

- براي نشان دادن خطا يا لغزش در جمله يا عبارت نقل شده، همراه با كلمه « كذا » يا نظاير آن؛ مانند:

«اين سخن را استخري ]كذا[ نقل كرده است.»

يا «اين سخن را از استخري ]اصطخري[ نقل كرده است.»

- به جاي كمانك در داخل كمانكي ديگر؛ مانند:

اين مطلب را از همان كتاب ( فصل پنجم ]يا بخش پنجم[ ) نقل كرده بود.

- در مورد عناصر وضعيت نشر كتاب كه معلوم نباشد يا از صفحه عنوان يا صفحه حقوق تأليف يا بخش هاي ديگر متن به دست نيامده باشد؛ مانند:

]بي نا، 1365[ و امثال آن

(*) ستاره

- گاه در ارجاع به جاي شماره به كار مي رود. ولي بهتر است بجز در موارد ضروري، براي اين منظور از آن استفاده نشود.

 

خط كشيدن ذيل كلمات و عبارت

براي برجسته كردن بخش هايي از نوشته، معمولاً ذيل آن ها خط مي كشند ( و در چاپ آن ها را با حروف ايرانيك يا كج مي چينند). مواردي از اين نوع به قرار زير است:

عناوين كتاب ها، مجله ها، روزنامه ها، نمايشنامه ها، فيلم ها، آثار هنري، قطعات موسيقي و اشعار بلند؛ مانند:

فرهنگ فارسي معين مجله دانشمند

 

آئين نگارش پايان نامه هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد

در اين جزوه شكل و شيوه اي يكسان در نگارش پايان نامه (رساله فارغ التحصيلي) ارائه مي‏گردد كه رعايت آن الزامي است و در ارزيابي پايان نامه مؤثر مي باشد.

رعايت اين نكات موجب ارتقاي كيفي شده و دانشجو با روش هاي استاندارد و تدوين جزوه، پروژه و... آشنا مي شود. در پايان نامه به لحاظ نگارش داراي دو وجه قابل تأمل است:

1- مكان نوشتن مطالب در هر صفحه پايان نامه، نحوه حاشيه بندي، شماره گذاري، صفحات و بخش ها، معادلات، تصاوير جداول و منحني ها.

2- ترتيب ارائه مطالب در مجموع پايان نامه.

كه در طي دو فصل نكات بارز هر وجه بيان مي گردد.

 

فصــل اول

نكاتي كه مي بايست در مورد انتخاب كاغذ پايان نامه و نحوه تنظيم و كادربندي مطالب روي كاغذ رعايت گردد عبارتنداز:

- از كاغذ مرغوب و در قطع A4 به منظور نگارش پايان نامه استفاده شود و در مواردي كه نياز به كاغذ در قطع بزرگ تر مي باشد،‌ ضمن استفاده از اندازه هاي استاندارد رده A به هنگام ضميمه نمودن كاغذ مربوطه به اندازه A4 تا شده و حتماً‌ داخل صحافي قرار داده شود.

- در تحرير متن، از كامپيوتر و نرم افزارهاي فارسي موجود استفاده گردد.

- اندازه حروف در صورت استفاده از نرم افزار كامپيوتري Pt 12 تا 14 و در صورت استفاده از ماشين تحرير اندازه معمولي باشد.

- حوالي بالا و پايين كاغذ به ترتيب 5/2 و 2 سانتي متر و از راست و چپ نيز به ترتيب 3 و 2 سانتي متر باشند (18 سطري و يا 24 سطري)

- از نگارش كلمات لاتين در متن پروژه خودداري نموده، معادل لاتين كه پس از مشخص شدن به وسيله شماره اي كه بالاي معادل فارسي آن كلمه تايپ مي شود، در زيرنويس پايين صفحه آورده شود. در هر صفحه، شماره هاي زيرنويس از يك آغاز و به ترتيب افزايش مي‏يابد. در هر سطر از زيرنويس صفحه نيز حداكثر دو كلمه انگليسي معادل تايپ مي گردد كه كلمه اول از سمت چپ و كلمه دوم از ميانه تحرير مي گردد. ساير كلمات انگليسي نيز در سطور بعدي، به همين ترتيب درج مي شوند. لازم به توضيح است كه اگر پيدا كردن معادل فارسي براي كلمه اي خاص (مثال: نامه نويسنده يك مقاله لاتين) بسيار مشكل بوده،‌ مي توان تلفظ لاتين كلمه را با حروف فارسي نوشته و در زيرنويس اصل كلمه نوشت.

- شماره گذاري صفحات به دو نوع مجزا صورت مي پذيرد. دسته اول صفحات پايان نامه،‌ از صفحه «چكيده» تا انتهاي صفحات «ليست علائم و اختصارات» با حروف الفبا و به صورت متوالي (الف، ب، پ، ت و...) و دسته دوم صفحات، از صفحه «مقدمه» تا انتهاي پايان نامه به صورت عددي شماره گذاري مي گردد.

روي صفحه اول هر تقسيم اصلي از پايان نامه، مانند صفحه چكيده، صفحه اول فهرست،‌ صفحه اول هر فصل و.. شماره صفحه نوشته نمي شود ولي شماره آن به حساب مي‏آيد. شماره هر صفحه با 5/1 برابر فاصله بين سطرها از پايين كاغذ در وسط سطر نوشته مي‏شود.

- در نگارش «متن اصلي» ، عناوين اصلي در وسط سطر و عناوين فرعي در ابتداي سطر نوشته شود. قبل از شروع هر عنوان اصلي دو سطر و پس از آن يك سطر و قبل از شروع هر عنوان فرعي يك سطر خالي منظور شود. ولي بعد از هر عنوان فرعي سطري رها نگردد. به هر يك از عناوين (چه اصلي و چه فرعي) شماره اي تعلق مي گيرد كه نحوه شماره گذاري آن در فهرست آمده است.

- بين معادلات و نوشته ها يك سطر خالي آورده مي شود. شماره معادله در داخل پرانتز (XX-YY) نوشته شده، در مقابل معادله آورده مي شود. XX شماره فصل و YY شماره معادله مي باشد. مكان شماره معادله، حاشيه سمت راست خط معادله مي باشد كه در صورتي كه سطر معادله داراي جاي كافي نباشد از سطر بعدي استفاده مي شود.

- منحني ها، جداول، تصاوير و يا اشكال درون كادر بسته قرار گرفته، طرف بالاي آن ها مي‏بايست به طرف بالاي كاغذ و يا در صورت لزوم در سمت چپ كاغذ قرار داده شود. هر يك از منحني ها، جداول تصاوير و اشكال داراي شماره و توضيح مي باشند كه در قسمت زيرين كادر به فاصله يك خط درج مي شود (توضيح بعد از شماره تايپ مي‏شود). هر يك از منحني ها،‌ جداول، تصاوير و يا اشكال در طــي متن پايان نامه داراي شمـاره اي مستقل از يكديگر بوده و به صورت متـوالي افزايش مي يابد. لازم به ذكر است كه چنان چه تعداد منحني ها، جداول، تصاوير و يا اشكال در قسمتي از متن بيش از حد معقول باشد جهت تداوم نوشتار مي بايست مجموعه آن ها در يك پيوست قرارگيرنده دقت شود كه در كليه منحني ها و نمودارها هر يك از محورهاي مختصات معرفي شده و واحد مربوطه نيز در كنار محور مختصات درج شود. اين موضوع در مورد سطرها و ستون هاي جــداول نيز صـادق مي باشد. به منظور افزايش كيفيت و دقت نمـودارها توصيه مي شود كه يكي از نرم افزارهاي متداول كامپيوتري (مانند EXCEL، HPG، HG و...) در رسم نمودارها مورداستفاده قرار گيرد، تمام متن با يك قلم تايپ شود.

- لازم است كليه محاسبات منحصراً در سيستم آحاد بين المللي Sl انجام شود. در موارد استثنايي كه به علت محدوديت منابع موجود استفاده از سيستم هاي ديگر آحاد اجتناب‏پذير به نظر مي رسد، ضروري است كه نتايج نهايي هر قسمت از محاسبات را علاوه بر سيستم آحاد مربوطه، پس از تبديل واحد در سيستم Sl نيز درج نمود. ضمناً‌ به اين موضوع نيز حتماً‌ توجه شود كه در مقابل تك تك نتايج محاسبات، واحد مربوطه بايد ذكر شود.

 

فصــل دوم

نظم و ترتيب در ارائه مطالب و يكسان سازي شيوه،‌ علاوه بر افزايش ميزان درك خواننده، سهولت دسترسي و دريافت آن را در بردارد. لذا در اين بخش، ‌ضمن بيان مشخصات هر يك از قسمت ها، ترتيب ارائه آن ها نيز ذكر شده است.

1-2- جلد پايان نامه

پايان نامه، مطابق با نمونه طرح جلد ارائه شده در پيوست اين آئين نامه، ‌زركوب و با جلد آبي تيره رنگ: ‌كارشناسي ارشد و جلد مشكي رنگ: كارشناسي مجلد گردد. عنوان پايان نامه با حروف بزرگ و ساير مطالب با حروف كوچك درج شود. در كنار شيرازه نيز صرفاً عنوان و نام تهيه كننده پايان نامه با حروف كوچك زركوب گردد.

(M.Sc.Thesis:‌كارشناسي ارشد...... B.Sc :‌كارشناسي)

** براي پايان نامه هاي كارشناسي ارشد: به منظور حفظ هماهنگي با مقررات جاري مديريت تحصيلات تكميلي دانشگاه از ذكر نام استاد (اساتيد) راهنما روي جلد پايان نامه پرهيز گردد.

براي پايان نامه هاي كارشناسي:‌ ذكر نام استاد (اساتيد) راهنما روي جلد پايان نامه بلامانع است. هنگام ذكر مشخصات استاد (اساتيد) راهنما، صرفاً پايان نامه علمي ايشان (دكتر يا مهندس) ذكر شده و سپس نام و نام خانوادگي مربوطه درج مي گردد. از نوشتن عناوين ديگر مانند: آقاي، جناب، استاد... پرهيز گردد. در قسمت زمان ارائه ماه و سال دفاعيه پايان نامه قيد شود. به عنوان مثال: اسفند 1376

2-2- صفحه نخست (اجباري)

از آن جا كه نام و ياد خدا بهترين سرآغاز براي هر نوشته و كاري مي باشد بسيار مناسب است كه نخستين برگ از پايان نامه به درج كلام الهي «بسم الله الرحمن الرحيم» اختصاص يابد كه فضل الهي موجب توفيق روزافزون گردد.

3-2- صفحه عنوان

در اين صفحه،‌ مطالب روي جلد پايان نامه عيناً تكرار مي گردد، با اين تفاوت كه در دو مقطع تحصيلي ذكر نام استاد راهنما الزامي است.

4-2- چكيده

چكيده پروژه حداكثر در حجمي معادل با 300  كلمه تهيه شده و شامل بيان مختصر مسئله مورد بررسي، مراحل به كار گرفته شده براي كسب و جمع آوري اطلاعات، نحوه عمل و نتيجه كلي حاصله مي باشد، به طوري كه خواننده با مطالعه آن تشخيص دهد كه پروژه موجود دربرگيرنده مطالب مورد علاقه وي مي باشد يا خير؟

تاريخچه و سابقه موضوع در اين قسمت ذكر نشده بلكه در مقدمه پروژه توضيح داده مي شود. چكيده در يك صفحه مجزا بعد از صفحه عنوان قرار مي گيرد و در بالاي آن به فاصله دو سطر از حاشيه بالاي صفحه در ميانه سطر عنوان پايان نامه نوشته مي شود.

5-2- صفحه تقديم( اختياري)

در يك صفحه مستقل بعد از قسمت چكيده، ‌برحسب صلاح ديد نگارنده به فرد، افراد يا موسسه اي تقديم مي گردد.

6-2- صفحه قدرداني (اختياري)

در اين قسمت، در يك صفحه مجزا بعد از صفحه تقديم نگارنده مراتب قدرداني خود را از اشخاص و يا موسساتي كه در تدوين مطلب با فراهم آوردن اطلاعات، امكانات و يا تأمين بودجه همكاري نموده اند، ابزار مي نمايد.

7-2- فهرست

صفحات فهرست بعد از صفحه قدرداني قرار مي گيرند. كلمه " فهرست" در وسط و بالاي كليه صفحات مربوطه ماشين گردد. عناوين اصلي و فرعي در سمت راست و شماره صفحه در حاشيه چپ نوشته شود. شماره عنوان اصلي با خط تيره از عنوان مربوطه جدا مي شود. شماره عناوين فرعي به صورت XX-YY-ZZ نوشته مي شود كه XX شماره عنوان اصلي و YY يكي از بخش هاي XX و ZZ نيز يكي از بخش هاي زيرين YY مي باشد. كه البته در فهرست نويسي فقط تا عنوان فرعي دوم شماره گذاري شده و نوشته مي شود.

عناوين اصلي از منتهی اليه سمت راست هر سطر و عناوين فرعي به اندازه چهار حرف داخل تر از عنوان اصلي نوشته مي شوند. ترتيبي كه در اين جا به جهت ارائه مطالب بيان گشت به گونه ايست كه همواره در فهرست نويسي «چكيده» حرف «الف» و «مقدمه» شماره«1» را به خود اختصاص مي دهد.

8-2- ليست علائم و اختصارات

در اين قسمت كه بلافاصله بعد از فهرست قرار مي گيرد ليستي از كليه علائم و اختصاراتي كه در متن به كار رفته است، درج مي گردد. نحوه نگارش آن همانند فهرست است. در چپ علامت و در سمت راست مفهوم آن درج مي گردد. ترتيب نگارش علائم مطابق با نوع علامت بكار رفته، متفاوت مي باشد ولي معمولاً‌ نخست حروف انگليسي سپس حرف يوناني نوشته مي شوند. لازم به ذكر است كه در كل متن پايان نامه براي نمايش هر پارامتر فيزيكي فقط بايد از يك نماد استفاده كرد. به عنوان مثال براي نمايش دما فقط از يك حرف مانند T استفاده شود.

9-2- مقدمه

مقدمه مي بايست شامل موارد ذيل باشند:

1- بيان واضح و كامل مسئله مورد بررسي يا هدف مطالعه.

2- بيان دلايل اهميت موضوع و ارزشيابي آن.

3- بيان مختصر تاريخچه كارها و تحقيقات قبلي انجام شده روي موضوع و وضعيت فعلي آن.

4- معرفي و مرور اجزاء ‌و بخش هاي پايان نامه.

اين مطالب به اين سؤال كه چرا اين بررسي يا پروژه صورت مي پذيرد پاسخ داده و نشان مي‏دهد كه گاهي در جهت تكميل و با رفع نقص فعاليت گذشتگان مي باشد.

5- توضيحات مختصري در مورد نحوه تجزيه و تحليل مسأله و نتايج بدست آمده از آن به نظر مي رسد كه ضرورتي نداشته باشد.

10-2- متن اصلي

اين بخش از پايان نامه،‌ اصل و اساس پايان نامه مي باشد، در واقع اين بخش است كه به دانش‏پژوهان كمك مي نمايد. بنابراين مطالب آن بايد به صورت واضح، ‌منظم و قابل فهم ارائه گردد. در اين بخش كليات و معادلات و ... مي گردد. بايستي سعي گردد تنها قسمت هايي كه مستقيماً با موضوع مورد بحث مربوط است آورده شود و مابقي مطالب به صورت پيوست اضافه گردد. براي مثال اگر آشنايي با بعضي قضايا براي درك مطلب لازم است ولي اثبات آن ها منظور اصلي گزارش نيست به صورت پيوست اضافه شود.

برنامه كامپيوتري، طرز استفاده و فلوچارت آن، نيز در پيوست آورده شود. مگر در مواردي كه صورت پروژه عمدتاً‌ در ارتباط با يك برنامه كامپيوتري تعريف شده باشد.

متن اصلي پايان نامه به طور منطقي به چند فصل تقسيم مي شود هر فصل را مي توان با:

الف) بيان آن قسمت از تحقيق كه فصل بدان اختصاص يافته است.

ب) توضيح مطلب و روش هايي كه در رابطه با اين قسمت مورداستفاده قرار گرفته است.

پ) و بر شمردن نكاتي كه بايد كشف و دانسته شود، آغاز نمود.

11-2- بحث، نتيجه گيري، پيشنهادات

در اين قسمت نتايج حاصل در پايان نامه مرور شده و در ادامه پيشنهادات موظف در مورد ادامه كار(تحقيقاتي) ارائه مي گردد.

12-2- مراجع

به هنگام ذكر نام نويسنده و يا مرجع در طول پروژه، شماره اي كه به ترتيب افزايش مي يابد. در داخل براكت [ ] ثبت گشته و در قسمت مراجع شماره مرجع در براكت [ ] نوشته مي شود و بعد از آن نام خانوادگي نويسنده سپس حرف اول نام كه به وسيله علامت " " از يكديگر جدا مي گردند آورده مي شود. اگر موضوع داراي چند نويسنده باشد. نام هاي ايشان با علامت " " از هم جدا مي گردد. بعد از نام نويسنده، عنوان مطلب در داخل گيومه آورده مي شود و در ادامه چنانچه مطلب مورد نظر از كتاب اخذ شده باشد. نام موسسه انتشاراتي، صفحه يا صفحات مورد رجوع و سال انتشار ذكر مي شود. چنانچه مطلب نگاشته شده از مجله باشد جلد (Vol) شماره (no)، شماره صفحه و ماه و سايل انتشار خواهد آمد. براي نمونه به مثال هاي زير توجه كنيد.

]1[- Timoshenko, S, P. And Gere J.M. “ Theory of elastic stability”. McGraw -Hill. Pp. 105- 115, 1985.

]2[- Sanders, J.L, “Nonlinear Theories for thin shells”, Q. appl. Mech., Vol 10, No.1, pp, 21-36, 1963.

]3[- Griffin, D.S., “Design filmits for buching of elevated temperature components”. Proceedings ASME-PVP conference, Hawaii, July 25-27,1989.

]4[ طاهري، ج- و پاكزاد، ح . "موج و پديده هاي ارتعاشي"، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ايران، ص 217-125، 1360.

در تخصيص شماره مرجع به مطالب، بايد توجه نمود كه چنانچه به يك مرجع چند بار ارجاع داده شود، همان اولين شماره تكرار مي گردد و نيز چنانچه به يك كتاب كه قبلاً تحت صفحات خاص، ارجاع شده، مجدداً مراجعه گردد. اگر همان صفحات قبلي مدنظر باشد از همان شماره قبل و در غير اين صـورت يك شماره جــديد تعلق مي گيرد.

13-2- پيوست ها

در انتهاي پايان نامه، پيوست ها قرار مي گيرند. همان گونه در "متن اصلي" ذكر گرديد. پيوست به گونه اي انتخاب مي شود كه ضمن نياز به وجود آن ها، قرار دادن آن ها در "متن اصلي" باعث از بين رفتن انسجام و پيوستگي مطلب مي گردد. هر پيوست به يك موضوع اختصاص مي يابد.

به منظور مرتب نمودن پيوست ها، ترتيب زير پيشنهاد مي گردد:

پيوست 1- منحني هاي حاصل و يا تهيه شده از استاندارد (در صورتي كه تعداد آن ها زياد باشد)

پيوست 2- جداول حاصل و يا تهيه شده از استاندارد (در صورتي كه تعداد آن ها زیاد باشد)

پيوست 3- اثبات قضايا

پيوست 4- دستورالعمل استفاده از برنامه كامپيوتري تهيه شده

پيوست 5- ليست برنامه كامپيوتري

پيوست 6- نقشه هاي تهيه شده

در صفحه اول هر پيوست، در بالا و وسط كادر، كلمه پيوست و شماره ترتيب آن درج شده و سپس با يك خط فاصله در وسط كادر عنوان مربوط به آن پيوست آورده مي شود.