مطالب اسناد بالادستی ایران

ایمپکت فاکتور

  • 5 - Year IF
    ایمپکت فاکتور یا ضریب تاثیر 5 ساله که به آن 5-year IF نیز گفته می شود، یک معیار بین المللی ارزیابی ژورنال ها است که توسط سایت JCR برای محاسبه تعداد سایتیشن های یک ژورنال مورد استفاده قرار می گیرد. همانطور که پیشتر بیان کردیم برای محاسبه Impact Factor یک ژورنال، تعداد سایتیشن های مقالات آن را در دو سال اخیر بر تعداد مقالات چاپ شده در این ژورنال در همین بازه زمانی مشخص تقسیم کرده و ضریب تاثیر را بدست می آوریم. اما برای اینکه بتوان این ضریب را بصورت دقیق تر و بنیادی تر در ژورنال ها مورد بررسی قرار داد، کارشناسان JCR از یک فاکتور دیگر به نام 5-year IF استفاده می کنند. بر اساس این فاکتور تعداد سایتیشن ها به مقالات یک ژورنال طی 5 سال اخیر محاسبه شده و بر تعداد مقالات چاپ شده در همین ژورنال طی بازه زمانی تعیین شده، تقسیم می شوند. برای مثال فرض کنید سایت JCR قصد دارد برای یک ژورنال در سال 2020 مقدار 5-year IF را محاسبه کند. در این روش ابتدا تعداد سایتیشن ها به مقالات این ژورنال طی سالهای 2015 تا 2019 محاسبه کرده و بر تعداد مقالات چاپ شده در این ژورنال بین سال های 2015 تا 2019 تقسیم می کند. نتیجه بدست آمده نشان دهنده 5-year IF یک ژورنال برای سال 2020 است و هرچه این عدد بزرگتر از 1 باشد، نشانگر اعتبار و کیفیت بالای مقالات چاپ شده در ژورنال مورد نظر خواهد بود.

  • Impact Factor یا IF
    Impact Factor
    یا IF
    که به آن ضریب تاثیر نیز گفته می شود، نشانگر نسبت تعداد سایتیشن ها به تعداد مقالات چاپی در یک ژورنال است. این فاکتور معمولا توسط الگوریتم های طراحی شده در سایت JCR مشخص شده و به ژورنال های مختلف تعلق می گیرد. ایمپکت فاتور یا ضریب تاثیر برای اولین بار توسط یوجین گارفیلد موسس سازمان (ISI (Institute for Scientific Information طراحی شد و بعدها توسط موسسه Thomson Reuters و JCR برای دسته بندی ژورنال ها مورد استفاده قرار گرفت. نحوه محاسبه ضریب تاثیر به این شکل است که برای بدست آوردن Impact Factor در سال جاری اطلاعات مربوط به سایتیشن مقالات و تعداد مقالات چاپی در دوسال قبل را بررسی و محاسبه کرده و عدد Impact Factor را استخراج می کنند. برای مثال فرض کنید سایت JCR می خواهد ضریب تاثیر یک ژورنال را برای سال 2020 محاسبه کند. در این روش ابتدا تعداد سایتیشن ها به مقالات این ژورنال را در سالهای 2019 و 2018 بدست آورده و بر تعداد مقالات چاپ شده در این ژورنال بین سال های 2018 و 2019 تقسیم می کند و از این طریق Impact Factor را بدست می آورد. ژورنال هایی که ضریب تاثیر بالاتر از 1 دارند نشان می دهند که تعداد سایتیشن های بالاتری نسبت به مقالات چاپ شده در دو سال متوالی داشته اند و همین موضوع بیانگر اعتبار و کیفیت بالای مقالات چاپ شده در ابن ژورنال خواهد بود.

  • ضریب تاثیر (IF): شاخص سنجش اعتبار نشریات علمی


    IF1

    در دنیای پرشتاب پژوهش و علم، سنجش کیفیت علمی مجلات و نشریات، از اهمیت بالایی برخوردار است.

    پژوهشگران، دانشجویان و حتی نهادهای سیاست‌گذار، همواره به دنبال ابزارهایی برای ارزیابی اعتبار و تاثیرگذاری یک نشریه هستند.

    در این میان،ضریب تاثیر(Impact Factor یا IF)، به عنوان یکی از معتبرترین شاخص‌های سنجش تاثیر مجلات، جایگاه ویژه‌ای یافته است.

    در موسسه ماد دانش پژوهان (مادینو)، ما به اهمیت این شاخص در انتخاب مجله مناسب برای انتشار مقالات شما واقفیم.

    این مقاله به معرفی و بررسی این شاخص مهم، نحوه محاسبه آن، و انواع مرتبط با آن می‌پردازد.

    ایمپکت فاکتور: تعریفی جامع از شاخص اعتبار

    ایمپکت فاکتور (IF)، که اغلب به صورت مخففIF نشان داده می‌شود، معتبرترین شاخصی است که توسط موسسه تامپسون رویترز (اکنون Clarivate Analytics) ارائه می‌شود.

    این شاخص برای مجلاتی که در لیست مجلات این موسسه قرار دارند، به صورت سالانه تعیین می‌گردد. مفهوم ایمپکت فاکتور توسط یوجین گارفیلد (Eugene Garfield)، بنیان‌گذار موسسه تامسون ISI(که اکنون بخشی از Clarivate Analyticsاست)، پایه‌گذاری شد.

    ضریب تاثیر به صورت میانگین تعداد دفعاتی که مقالات یک مجله در دو سال قبل از آن رفرنس داده می‌شوند، تعریف می‌شود.

    به عبارت دیگر،IF یک مجله در سالX، نشان‌دهنده میانگین استناداتی است که مقالات منتشر شده در آن مجله طی سال‌هایX-1 وX-2، در سالX دریافت کرده‌اند. این معیار، نشان‌دهنده میزان استنادپذیری و به تبع آن، میزان تاثیرگذاری مقالات منتشر شده در یک مجله است.

    هر ساله در ماه ژوئن، موسسه Clarivate Analyticsاین ایمپکت فاکتورها را برای مجلاتی که در فهرست وبگاه علم (Web of Science = WOS)قرار گرفته‌اند، منتشر می‌کند.

    البته دسترسی به این ایمپکت فاکتورها معمولاً رایگان نیست و نیازمند اشتراک در پایگاه‌های اطلاعاتی مربوطه است.

    نحوه محاسبه ایمپکت فاکتور(IF)

    برای درک بهترایمپکت فاکتور، بیایید به نحوه محاسبه آن بپردازیم.

    فرمول کلی محاسبه IFبه شرح زیر است:

    IF Formoula

    به عنوان مثال، برای محاسبه ایمپکت فاکتور یک مجله در سال 2024:

    • صورت کسر:تعداد استناداتی که مقالات منتشر شده در سال‌های 2022 و 2023 آن مجله، در سال 2024 دریافت کرده‌اند.

    • مخرج کسر:تعداد کل مقالات قابل استناد (مقالات پژوهشی، مرورها و...) منتشر شده در آن مجله در سال‌های 2022 و 2023.

    این فرمول نشان می‌دهد کهIF تنها به تعداد استنادات مقالات در یک بازه زمانی مشخص (معمولاً دو سال) نسبت به تعداد کل مقالات منتشر شده در همان دوره بستگی دارد. بنابراین، یک مجله با مقالات کمتر اما استنادات بالا، می‌تواند IFبالاتری داشته باشد.

    بالاترین ایمپکت فاکتوری که تاکنون به یک مجله اختصاص یافته است، مربوط به مجلهCA: A Cancer Journal for Clinicians از انتشارات وایلی با ایمپکت فاکتور۲۴۴ است. این عدد حیرت‌انگیز نشان‌دهنده تاثیرگذاری بی‌نظیر این مجله در حوزه سرطان‌شناسی بالینی است. بعد از این مجله، ضریب تاثیر سایر مجلات به مراتب پایین‌تر و از اعداد۶۰ به پایین شروع می‌شود، که این خود اهمیت بالای IFمجلات برتر را نشان می‌دهد.

    انواع شاخص‌های سنجش تاثیر نشریات: فراتر از IF

    هرچند ایمپکت فاکتور (IF)شناخته‌شده‌ترین شاخص است، اما توجه داشته باشیم که در حال حاضر تقسیم‌بندی استانداردی برای معرفی دقیق انواع ایمپکت فاکتور وجود ندارد و متخصصان حوزه‌های مختلف، شاخص‌های گوناگونی را برای سنجش کیفیت مجلات معرفی کرده‌اند.

    برخی از مهم‌ترین شاخص‌هایی که برای سنجش تاثیر و کیفیت مجلات مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از:

    1). ژورنال ایمپکت فاکتور (Journal Impact Factor - JIF): این همان شاخص کلاسیک و رایج IFاست که توسط Clarivate Analyticsمحاسبه می‌شود و برای ارزیابی مجلات نمایه‌شده در Web of Scienceکاربرد دارد.

    2). گلوبال ایمپکت فاکتور (Global Impact Factor): این شاخص که توسط برخی موسسات دیگر ارائه می‌شود، تلاش می‌کند تا دامنه وسیع‌تری از مجلات را پوشش دهد و صرفاً محدود به مجلات نمایه‌شده در یک پایگاه خاص نباشد. هرچند از اعتبار JIFتامپسون رویترز برخوردار نیست، اما می‌تواند برای برخی مجلات کاربرد داشته باشد.

    3). شاخص SJR (SCImago Journal Rank): این شاخص توسط گروه SCImagoتوسعه یافته و بر اساس الگوریتم پیج‌رنک گوگل (Google PageRank)عمل می‌کند. SJRنه تنها به تعداد استنادات، بلکه به کیفیت و اعتبار مجلاتی که به یک مقاله استناد کرده‌اند نیز اهمیت می‌دهد. به عبارت دیگر، یک استناد از مجله‌ای معتبر، وزن بیشتری نسبت به استناد از مجله‌ای با اعتبار کمتر دارد. این شاخص برای مجلات نمایه‌شده در پایگاه داده Scopusمحاسبه می‌شود.

    4). امتیاز آیگن فاکتور (Eigenfactor Score): این شاخص نیز مانند SJR، از الگوریتمی شبیه به پیج‌رنک استفاده می‌کند و به استناداتی که از مجلات با نفوذتر صورت گرفته‌اند، وزن بیشتری می‌دهد. Eigenfactor Scoreنیز تلاش می‌کند تا از تورم استنادات خودارجاعی مجلات جلوگیری کند و تصویری واقع‌بینانه‌تر از اهمیت یک مجله ارائه دهد. این شاخص نیز توسط Web of Scienceمحاسبه می‌شود.

    هر یک از این شاخص‌ها، با وجود تفاوت در نحوه محاسبه، تلاش می‌کنند تا ابزاری برای سنجش اعتبار و نفوذ علمی یک نشریه فراهم آورند.

    انتخاب شاخص مناسب بستگی به حوزه پژوهشی، اهداف انتشار و سیستم ارزیابی مورد نظر دارد.

    اهمیت و محدودیت‌های ایمپکت فاکتور

    ایمپکت فاکتور، علیرغم شهرت و کاربرد گسترده‌اش، دارای مزایا و محدودیت‌هایی است که باید مورد توجه قرار گیرد:

    مزایا:

    • سادگی در درک و استفاده: IFبه دلیل فرمول محاسباتی نسبتاً ساده، به راحتی قابل فهم و مقایسه است.

    • ابزاری برای ارزیابی مجلات: IFبه پژوهشگران کمک می‌کند تا در میان انبوه مجلات، نشریات با کیفیت و تاثیرگذار را شناسایی کنند.

    • معیاری برای تصمیم‌گیری: دانشگاه‌ها، نهادهای پژوهشی و کمیته‌های ارتقاء، از IFبه عنوان یکی از معیارهای اصلی در ارزیابی عملکرد پژوهشی افراد استفاده می‌کنند.

    محدودیت‌ها:

    • تمرکز بر استنادات دو ساله: IFتنها استنادات دو سال گذشته را در نظر می‌گیرد و ممکن است مقالات مهمی که تاثیرشان در بلندمدت آشکار می‌شود را نادیده بگیرد.

    • تفاوت‌های رشته‌ای: IFدر رشته‌های مختلف علمی متفاوت است؛ به عنوان مثال، مجلات در رشته‌های پزشکی معمولاً IFبالاتری نسبت به مجلات در علوم انسانی دارند که به دلیل تفاوت در الگوهای استناددهی است.

    • استنادات خودارجاعی:برخی مجلات با استنادات خودارجاعی (ارجاع به مقالات خود مجله)، ممکن است IFخود را به صورت مصنوعی بالا ببرند.

    • عدم ارزیابی کیفیت واقعی مقاله: IFتنها شاخصی برای مجله است، نه برای تک تک مقالات. یک مقاله در مجله‌ای با IFبالا لزوماً یک مقاله عالی نیست و بالعکس.

    • عدم پوشش مجلات جدید یا محلی:بسیاری از مجلات معتبر در حوزه‌های نوظهور یا مجلات با تمرکز منطقه‌ای/محلی ممکن است در Web of Scienceنمایه نشوند و بنابراین IFنداشته باشند.

    سخن پایانی از ماد دانش پژوهان (مادینو)

    در موسسه ماد دانش پژوهان (مادینو)، ما به شما کمک می‌کنیم تا با درک عمیق از ضریب تاثیر (IF)و سایر شاخص‌های سنجش کیفیت مجلات، بهترین انتخاب را برای انتشار مقالات خود داشته باشید.

    در حالی که IFابزار قدرتمندی برای ارزیابی مجلات است، ضروری است که آن را در کنار سایر معیارها مانند اعتبار هیات تحریریه، داوری مقالات، و ارتباط موضوعی مجله با پژوهش خودتان در نظر بگیرید.

    هدف ما در مادینو، توانمندسازی پژوهشگران برای رسیدن به بالاترین سطوح موفقیت علمی است.
    ما با ارائه مشاوره تخصصی و خدمات نگارش و سابمیت مقاله، به شما یاری می‌رسانیم تا پژوهش‌های ارزشمندتان در معتبرترین نشریات به چاپ برسند و تاثیرگذاری حقیقی خود را در جامعه علمی جهانی به نمایش بگذارند.

    برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره در مورد انتخاب مجله مناسب، با کارشناسان ما در تماس باشید.


    اهمیت ایمپکت فاکتور در انتخاب ژورنال – رتبه‌بندی ژورنال ها – ویژگی‌های مقاله بیس - منابع انگلیسی و فارسی - Google Scholar



    برای سفارش سریع کلیک کنید.

    موسسه پژوهشی ماد دانش پژوهان (مادینو)

    تضمین تعهد و پشتیبانی مستمر