تلههای رایج در نگارش مقاله علمی و نحوه پرهیز از آنها
نگارش علمی، هنری است که نیازمند دقت، مهارت و تسلط بر قواعد و اصول خاص خود است.
در عین حال که نگارش علمی میتواند راهی برای انتقال یافتههای پژوهشی و افکار و ایدههای جدید باشد اما تلهها و چالشهای خاص خود را نیز دارد که میتواند نویسندگان را به دام بیندازد و اعتبار و کیفیت کار آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
در این مقاله، قصد داریم به بررسی برخی از رایجترین تلههای نگارش علمی بپردازیم و راهکارهایی را برای اجتناب از آنها ارائه دهیم. این تلهها میتوانند در هر مرحله از فرایند نگارش، ازانتخاب موضوعو ساختاربندی مقاله تا ویرایش نهایی، رخ دهند و آگاهی از آنها و نحوه مقابله با آنها، میتواند به بهبود کیفیت مقاله های علمی و افزایش شانس پذیرش آنها درمجلات معتبر بینالمللی کمک کند را افزایش دهد.
یکی از تلههای رایج در نگارش علمی، انتخاب نادرست موضوع است.
گاهی اوقات، نویسندگان تازهکار یا حتی نویسندگان با تجربه، موضوعاتی را انتخاب میکنند که یا بسیار کلی و گسترده هستند یا بسیار محدود و خاص.
انتخاب موضوعی که بسیار کلی است، میتواند منجر به پراکندگی محتوا و فقدان تمرکز در مقاله شود، در حالی که انتخاب موضوعی بسیار محدود و خاص، ممکن است منجر به کمبود منابع و شواهد کافی برای پشتیبانی از ادعاها و یافتهها شود.
برای اجتناب از این تله، مهم است که نویسندگان وقت کافی برای تحقیق وبررسی ادبیات موجود در زمینه مورد علاقه خود اختصاص دهند و موضوعی را انتخاب کنند که هم دارای اهمیت و ارزش علمی باشد و هم محدوده قابل مدیریت و مشخصی داشته باشد. انجام یک بازبینی نظاممند درادبیات میتواند در این مرحله بسیار کمککننده باشد.
تله دیگری که نویسندگان ممکن است با آن مواجه شوند، عدم توجه به مخاطب هدف است.
مقالات علمی میتوانند مخاطبان مختلفی از جمله محققان دیگر، سیاستگذاران، متخصصان صنعت و حتی عموم مردم را هدف قرار دهند. درک نیازها و پیشزمینههای مخاطب هدف، برای ارائه مؤثر پیام مقاله بسیار حیاتی است. برای مثال، استفاده از اصطلاحات تخصصی بسیار پیچیده یا توضیح مفاهیم پایهای که احتمالاً مخاطب با آنها آشنایی دارد، میتواند باعث سردرگمی یا بیحوصلگی مخاطب شود. بنابراین، نویسندگان باید محتوای مقاله، سطح زبان و میزان جزئیات ارائه شده را بر اساس مخاطب هدف تنظیم کنند.
ساختاربندی ضعیف مقاله نیز میتواند یکی از موانع اصلی در انتقال مؤثر پیام باشد. یک مقاله علمی باید دارای ساختاری منسجم و منطقی باشد که خواننده را به صورت گام به گام ازمقدمه و بیان مسئله، تا روششناسی، یافتهها، بحث و نتیجهگیری هدایت کند. گاهی اوقات، نویسندگان تازهکار ممکن است اهمیت ساختاربندی مناسب را نادیده بگیرند و محتوا را به صورت نامنظم و بدون ارتباط منطقی ارائه دهند. برای اجتناب از این تله، نویسندگان باید از الگوی ساختاری مشخصی پیروی کنند، مانند ساختار (مقدمه، روششناسی، یافتهها، بحث) که در بسیاری از مجلات علمی مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین، استفاده از نمودارها برای برنامهریزی ساختار مقاله قبل از شروع نگارش، میتواند بسیار مفید باشد.
استفاده بیش از حد از جملات پیچیده و طولانی نیز میتواند خوانایی مقاله را کاهش دهد. اگرچه جملات پیچیده میتوانند نشاندهنده تسلط نویسنده بر زبان و موضوع باشند، اما استفاده بیش از حد از آنها میتواند باعث سردرگمی خواننده شود.
جمله های طولانی و پیچیده همچنین ممکن است شامل چندین ایده یا مفهوم باشند که ردیابی آنها برای خواننده دشوار است. برای اجتناب از این تله، نویسندگان باید سعی کنند جمله های خود را کوتاه و موجز بیان کنند و از استفاده بیمورد از کلمه های اضافه و عبارتهای پیچیده خودداری کنند. همچنین، استفاده از علامتگذاری مناسب برای نشان دادن روابط بین ایدهها، مانند کاما و نقطهویرگول، میتواند به خوانایی جملههای طولانی کمک کند.
یکی دیگر از تلههای رایج در نگارش علمی، استفاده بیش از حد از کلمات پرجلوه ولی تو خالی و بیمعنی است که معمولاً به عنوان "کلمات پرطمطراق" شناخته میشوند. این کلمات ممکن است در ظاهر جذاب به نظر برسند، اما اغلب مبهم و فاقد معنی دقیق هستند. استفاده بیش از حد از این کلمه ها میتواند باعث شود که مقاله کمعمق و غیرقابل اعتماد به نظر برسد. برای اجتناب از این تله، نویسندگان باید سعی کنند از کلمه های ساده و واضح استفاده کنند و از کاربرد کلمه هایی که ممکن است برای خواننده مبهم یا گیجکننده باشد، خودداری کنند. همچنین، استفاده از کلمه های کلیدی مرتبط با موضوع و حوزه پژوهشی میتواند به انتقال مؤثر پیام کمک کند.
عدم توجه به اصول اخلاقی نگارش علمی نیز میتواند به اعتبار مقاله و نویسنده آسیب بزند.
یکی از رایجترین تلههای اخلاقی، سرقت ادبی است که شامل کپیبرداری از کار دیگران بدون ذکر منبع است. سرقت ادبی میتواند به صورت کپیبرداری مستقیم از متن یا ایدههای دیگران یا بازنویسی محتوا بدون اشاره به منبع اصلی رخ دهد. برای اجتناب از سرقت ادبی، نویسندگان باید همیشه منابع خود را به درستی ذکر کنند و از ابزارهای مدیریت استناد استفاده کنند. همچنین، ارائه دادههای ساختگی یا دستکاری یافتهها برای پشتیبانی از فرضیهها یا نتایج مورد نظر نیز یک تله اخلاقی جدی است که میتواند عواقب جدی برای نویسنده داشته باشد. نویسندگان باید همیشه اصول صداقت و یکپارچگی علمی را رعایت کنند و از ارائه هرگونه داده یا یافته ساختگی خودداری کنند.
یکی دیگر از تلههای رایج در نگارش علمی، عدم توجه به جزئیات است. حتی یک اشتباه کوچک املایی یا گرامری میتواند تأثیر منفی بر کیفیت کلی مقاله داشته باشد و نشاندهنده بیدقتی نویسنده باشد. همچنین، اشتباهات در جدولها، نمودارها یا فرمولها میتواند باعث سردرگمی خواننده و حتی ارائه نتایج اشتباه شود. برای اجتناب از این تله، نویسندگان باید زمان کافی برای ویرایش و بازبینی مقاله اختصاص دهند و از نرمافزارهای ویرایشگر گرامری و ابزارهای کنترل کیفیت استفاده کنند. همچنین، ارسال مقاله به همکاران یا ویراستاران حرفهای برای بازبینی میتواند کمک کند که اشتباهات احتمالی شناسایی و اصلاح شوند.
توجه به محدودیتهای مطالعه میتواند باعث شود که مقاله غیرواقعبینانه یا غیرقابل اعتماد به نظر برسد. برای اجتناب از این تله، سعی کنید محدودیتهای مطالعه خود را به صورت واضح و شفاف بیان کنید و تأثیر آنها بر یافتهها و نتیجهگیریها را بررسی کنید. همچنین، ارائه پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده بر اساس این محدودیتها میتواند نشاندهنده درک عمیق شما از موضوع باشد.
فرمتدهی و قالببندی نادرست مقاله میتواند باعث نمود غیرحرفهای مقاله شود و خواندن آن دشوار باشد. برای اجتناب از این تله، باید سعی شود اصول فرمتدهی و قالببندی را که توسط مجله مورد نظر تعیین شده است، رعایت کرد. همچنین، توجه به جزئیات فرمتدهی مانند فونت، اندازه فونت، فاصلهگذاری، استفاده از سرصفحهها و پاورقیها بسیار مهم است.
همچنین عدم توجه به آخرین یافتهها، نظریهها و روشها در حوزه پژوهشی میتواند باعث شود که مقاله منسوخ یا غیرمرتبط به نظر برسد. برای اجتناب از این تله، باید سعی کنید به روز باشید و آخرین پیشرفتها در حوزه پژوهشی را دنبال کنید. بررسی مقاله های اخیر، شرکت در کنفرانسها و تعامل با محققان دیگر میتوانند کمک کنند پژوهشگر با روندهای فعلی آشنا شده و مقالهای مرتبط و بهروز ارائه دهد.
در نهایت، یکی از چالشهای اصلی در نگارش علمی، ارائه مقاله به مجلهای معتبر و مناسب است.
انتخاب مجلهای که با موضوع و حوزه پژوهشی مقاله مطابقت داشته باشد، بسیار حیاتی است. همچنین، نویسندگان باید معیارهای مجله را در نظر بگیرند، از جمله محدودیت تعداد کلمه ها، سبک استناد مورد استفاده و فرمت مقاله.
ارسال مقاله به مجلهای نامناسب میتواند منجر به رد سریع مقاله شود و زمان و تلاش زیادی را هدر دهد. بنابراین، نویسندگان باید تحقیقات کافی در مورد مجله های مختلف انجام دهند و معیارهای آنها را بررسی کنند تا بتوانند مجلهای مناسب برای مقاله خود انتخاب کنند. اجتناب از تلههای رایج در نگارش علمی نیازمند آگاهی، تمرین و تعهد به اصول اخلاقی است.
نویسندگان باید همیشه زمان کافی برای برنامهریزی، تحقیق، نوشتن و ویرایش مقاله اختصاص دهند و از راهنماییهای ارائه شده توسط مجله ها و سازمانهای معتبر پیروی کنند. همچنین، بازخورد گرفتن از همکاران و متخصصان حوزه مربوطه میتواند به بهبود کیفیت مقاله و اجتناب از تلههای رایج کمک کند.
با آگاهی از این تلهها و تلاش برای بهبود مهارتهای نگارش علمی، نویسندگان میتوانند مقاله هایی با کیفیت بالا تولید کنند که شانس پذیرش آنها در مجله ها و نشریه های معتبر بینالملل افزایش دهد.
موسسه پژوهشی ماد دانش پژوهان (مادینو)
