• پروپوزال 01
  • پروپوزال 02

یک پروپوزال دانشگاهی با هدف تجزیه و تحلیل یک موضوع علمی و مطرح کردن فرضیاتی مرتبط با آن تهیه می شود. بطور معمول پروپوزال دانشگاهی قبل از نگارش تز دکتری و یا پایان نامه ارشد توسط دانشجو به اساتید مشاور و راهنما ارائه شده تا بواسطه آن اطلاعات بنیادینی در ارتباط با موضوع تحقیق در اختیار اساتید قرار بگیرد. واژه پروپوزال (Proposal) در ترجمه انگلیسی به معنای پیشنهاد دادن است و این واژه در معنای دانشگاهی به طرح پیشنهادی در مورد یک موضوع علمی اشاره دارد. زمانی که یک دانشجو بعد از بررسی ها و مطالعات بسیار زیاد نسبت به یک موضوع علاقه مند شده و قصد دارد تحقیقات گسترده ای را بر روی آن انجام دهد، اقدام به نگارش یک پروپوزال دانشگاهی می کند. یک پروپوزال دانشگاهی به این سوال پاسخ می دهد که پژوهشگر قصد بررسی چه موضوعی را دارد و میزان اهمیت این موضوع چقدر خواهد بود. فرض کنید قصد دارید به عنوان پژوهشگر بر روی موضوع "استراتژی های نوین بازاریابی تجاری" کار کنید. در اولین مرحله باید تشریح کنید که دقیقا منظور شما از "استراتژی های نوین بازاریابی تجاری" چیست. آیا این استراتژی ها در حال حاضر در کشور یا بخشی از صنعت در حال پیاده سازی هستند یا فقط یک طرح جدید و خلاقانه است که توسط شما شناسایی و ارائه می شود. در مرحله بعد باید به این سوال پاسخ دهید که تحقیق در مورد "استراتژی های نوین بازاریابی تجاری" چقدر می تواند اهمیت داشته باشد و چه مشکلی از صنعت، کشور یا فضای علمی را حل خواهد کرد. در زمان نگارش پروپوزال دانشگاهی به خاطر بسپارید که تبیین مشکل تحقیق از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و در صورتی که شخص پژوهشگر بتواند مسئله تحقیق را بدرستی تشریح کند، می تواند ضرورت انجام و کاربرد آن را با اهمیت جلوه دهد. به طور کلی یک ساختار استاندارد برای پروپوزال نویسی وجود دارد و تفاوتی ندارد این پروپوزال برای اهداف دانشگاهی نگارش می شود و یا اهداف تجاری و صنعتی مدنظر پژوهشگر است. در تمامی این حالات یک قالب مشخص برای نگارش پروپوزال وجود دارد که با توجه به هدف تحقیق می توان نام های مختلفی برای آن تعریف کرد. شاید بر روی موضوع انتخاب عنوان برای بخش های مختلف یک تحقیق اختلاف نظر وجود داشته باشد اما چیزی که تمام پژوهشگران بر روی آن اتفاق نظر دارند اصول و استانداردهای مربوط به نگارش هر یک از این بخش ها در پروپوزال دانشگاهی است. ما در این مقاله قصد داریم شما را با این اصول و استانداردها را هر چه بیشتر آشنا کنیم. به طور کلی یک پروپوزال که برای مقاصد علمی، آکادمیک و دانشگاهی نگارش می شود شامل بخش های زیر می باشد.

  • عنوان (Title): عنوان تحقیق اولین و مهمترین بخش پروپوزال دانشگاهی است که همانند بسیاری از پروژه ها آکادمیک معرف حوزه پژوهش مورد نظر شما خواهد بود. این بخش به وجود آورنده اولین ارتباط شما با مخاطب است و موجب ترغیب یا عدم ترغیب وی به مطالعه پروپوزال خواهد شد. در این بخش علاوه بر موضوع تحقیق، نام اساتید مشاور و راهنما و البته موسسه حامی پروژه نیز ذکر می شود که اصطلاحا به آن صفحه عنوان یا Title Page می گویند. لازم به ذکر است چنانچه فرآیند نگارش پروپوزال طولانی تر از حد نرمال باشد می توانید یک بخش به عنوان چکیده (Abstract) و جدول محتوا (Table of Content) نیز به این قسمت اضافه کنید.
  • مقدمه (Introduction): در این بخش از پروپوزال دانشگاهی باید توضیح دهید که در پژوهش حاضر قصد انجام چه کاری را دارید و چگونه می خواهید این پژوهش را پیاده سازی کنید. مثال قبل در مورد "استراتژی های نوین بازاریابی تجاری" را در نظر بگیرید. برای نگارش مقدمه در پروپوزال ابتدا باید شرح دهید که منظور از "استراتژی های نوین بازاریابی تجاری" چیست و چگونه قصد دارید این موضوع را مورد بررسی قرار دهید. برای این منظور سعی کنید در این بخش مسئله تحقیق خود را به خوبی تشریح کنید و در این رابطه به صورت خلاصه ادبیات موضوعی مرتبط ارائه نمایید. در نهایت به سوالات زیر در ارتباط با موضوع تحقیقتان پاسخ دهید. تحقیق حاضر تا چه میزان اهمیت داشته و برای چه بخشی از جامعه کاربرد دارد. تا چه اندازه در مورد مسئله تحقیق می دانید و اطلاعات دارید. نوآوری تحقیق شما در ارتباط با این موضوع چقدر بوده و چه کارهای خلاقانه ای در ارتباط با آن انجام داده اید. و در نهایت چرا انجام این تحقیق  ضرورت دارد. تمامی این موارد در زمان نگارش پروپوزال دانشگاهی بسیار مهم و اساسی بوده و به افزایش کیفیت بخش مقدمه کمک بسزایی خواهند کرد. چنانچه فرآیند نگارش پروپوزال در این بخش طولانی تر از حد نرمال باشد می توانید چند بخش با نام های بیانیه مشکل (Problem Statement)، اهداف (Aim and Objective) و اهمیت تحقیق (Importance of Reserach) را بصورت جداگانه تعریف کنید. 
  • ادبیات موضوع (Literature review): خیلی اهمیت دارد که در زمان نگارش پروپوزال دانشگاهی نشان دهید که به حیطه تخصصی و مورد نظرتان تسلط کافی دارید. برای اینکه بتوانید مسئله تحقیق را به دقت تبیین نمایید و تسلط خود بر موضوع و جوانب مختلف آن را به مخاطب نشان دهید، بهتر است که زمان و دقت زیادی را صرف آماده سازی ادبیات موضوع (Literature review) کنید. اگر بخواهیم پروپوزال دانشگاهی را تشبیه به یک خانه کنیم، می توانیم بگوییم که بخش ادبیات موضوع (Literature review) مشابه فندانسیون یا پایه ساختمان است. برای اینکه یک فندانسیون قوی برای پروپوزالتان آماده کنید نیاز است که مطالب به روز مرتبط به موضوع تحقیقتان را استخراج کنید. ادبیات موضوع در پروپوزال نشان می دهد که کار تحقیقاتی شما یه موضوع عجیب و غریب و ابداع شده از خلاء نیست بلکه پیش از این توانسته است ذهن محققان بسیاری را به خودش مشغول کند و این موضوع قطعا از اهمیت بالایی برای تحقیق و بررسی برخوردار است. در این بخش برای مشخص کردن گپ تحقیقاتی سعی کنید یافته های تحقیقاتی پیشین را با هم مقایسه کرده و استدلال منطقی کنید. سعی کنید در این بخش نقاط قوت و ضعف تحقیقات پیشین را مورد ارزیابی قرار داده و یک ارتباط صحیح بین تحقیق خودتان و تحقیقات پیشین ایجاد کنید. 
  • طراحی پژوهشی یا روش تحقیق (Research design or Methodology): اگر مسیر طی شده تا ادبیات موضوع (Literature review) را به درستی گذرانده باشید حال براحتی می توانید اهداف و چارچوب اندازه گیری برای تحقیقتان مشخص کنید. در صورتی که ادبیات موضوع مرتبط با موضوع تحقیق و چارچوب مدنظرتان تدوین کرده باشید، در مرحله بعد براحتی می توانید سوالات و فرضیلتی مرتبط استخراج کرده و در نهایت یک مدل برای اندازه گیری تدوین کنید. زمانی که به بخش روش تحقیق در پروپوزال دانشگاهی می رسید باید به یک سوال در ذهن مخاطب به دقت پاسخ دهید و این سوال این است که چطور می خواهید موضوع مورد نظرتان را ارزیابی کرده و آن را مورد سنجش قرار دهید. آیا قرار است از روش کیفی یا کمی برای تحقیقتان استفاده کنید یا چطور جامعه آماری خود را مشخص کرده اید و با چه ابزاری قصد جمع آوری و تحلیل داده ها را دارید. تمامی این موارد سوالاتی هستند که در تصمیم مخاطب برای قبول یا رد پروپوزال تاثیر مستقیم دارند.
  • منابع و رفرنس ها (References): پس از اتمام نوشتن پروپوزال دانشگاهی حال نوبت به آن رسیده است که برای مطالب استفاده شده در متن پروپوزال منابع معتبر و موثق ارائه کنید. بسیاری از پژوهشگران به دلیل سهولت در تدوین این بخش گمان می کنند که منابع و رفرنس ها (References) در مقایسه با سایر بخشها از اهمیت پایینی برخوردار هستند. اما باید توجه داشته باشید که اعتبار پروپوزال یا هر کار تحقیقاتی که انجام داده اید مبتنی بر منابع و رفرنس ها (References) است. چرا که این منابع و رفرنس ها هستند که نشان می دهند سخنان و گفته های شما در پروپوزال تا چه اندازه مبتنی بر واقعیت بوده و قابل اتکا است. نرم افزارهای بسیار و سیستم های سایتشن متفاوتی برای رفرنس دهی در پروژه های علمی و آکادمیک وجود دارد که با توجه به موضوع، رشته تحصیلی و استانداردهای دانشگاهی مورد استفاده پژوهشگران قرار می گیرد.
  • برنامه زمانی و بودجه بندی (Research schadule and Budget): در این بخش می بایست زمانبندی مربوط به پیاده سازی پروژه را بصورت مرحله به مرحله مشخص کرده و در صورت نیاز بودجه تحقیقاتی هر بخش را تفکیک شده و دقیق به اساتید ارائه نمایید. به یاد داشته باشید که در بخش بودجه بندی تنها ارائه هزینه ها اهمیت ندارد بلکه به همان اندازه توجیه اقتصادی و فنی این هزینه ها اهمیت پیدا می کند.